CHECKLIST QUẢN LÝ CÔNG NỢ DOANH NGHIỆP

Công cụ rà soát hệ thống trước khi phát sinh tranh chấp

Quản lý công nợ không chỉ là nhiệm vụ của bộ phận kế toán mà là một nội dung cốt lõi trong quản trị rủi ro pháp lý của doanh nghiệp. Việc kiểm soát tốt công nợ giúp bảo vệ dòng tiền, hạn chế tổn thất và nâng cao vị thế pháp lý khi phát sinh tranh chấp.

Dưới đây là checklist thực tiễn giúp doanh nghiệp tự rà soát hệ thống quản lý công nợ của mình.

1. GIAI ĐOẠN PHÒNG NGỪA RỦI RO (TRƯỚC KHI PHÁT SINH NỢ)

☐ Hợp đồng quy định rõ thời hạn thanh toán cụ thể (ngày, mốc thời gian rõ ràng).
☐ Có điều khoản lãi chậm trả phù hợp quy định pháp luật.
☐ Có điều khoản phạt vi phạm rõ ràng.
☐ Có biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ (đặt cọc, bảo lãnh, cầm cố, thế chấp…).
☐ Quy định rõ phương thức giao nhận hàng hóa, chứng từ.
☐ Có thỏa thuận cơ chế giải quyết tranh chấp (Tòa án hoặc Trọng tài).
☐ Đã kiểm tra tình trạng pháp lý của đối tác (giấy phép, người đại diện, tình trạng hoạt động).

Ghi chú thực tiễn:

Hợp đồng càng rõ ràng, khả năng thu hồi nợ càng cao. Nhiều tranh chấp phát sinh không phải vì khách hàng không có khả năng thanh toán, mà vì hợp đồng thiếu cơ chế bảo vệ phù hợp.

2. GIAI ĐOẠN KIỂM SOÁT & ĐÔN ĐỐC CÔNG NỢ

☐ Có hệ thống theo dõi công nợ tập trung (phần mềm hoặc biểu mẫu chuẩn hóa).
☐ Phân loại tuổi nợ định kỳ (0–30 ngày; 30–90 ngày; trên 90 ngày).
☐ Có báo cáo công nợ phải thu hàng tháng trình lãnh đạo.
☐ Thiết lập hạn mức tín dụng nội bộ theo từng khách hàng.
☐ Có quy trình nhắc nợ bằng văn bản/email.
☐ Thực hiện xác nhận công nợ định kỳ.
☐ Lưu trữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ giao nhận, chứng từ ngân hàng.
☐ Có nhật ký xử lý nợ riêng cho từng khách hàng.

Ghi chú thực tiễn:

Trọng chứng từ hơn trọng niềm tin trong giao dịch. Khi xảy ra tranh chấp, hệ thống chứng từ là yếu tố quyết định nghĩa vụ chứng minh trước pháp luật.

3. GIAI ĐOẠN XỬ LÝ PHÁP LÝ

☐ Đã rà soát thời hiệu khởi kiện.
☐ Hồ sơ chứng cứ đầy đủ, logic, thể hiện rõ nghĩa vụ thanh toán.
☐ Đã gửi thông báo yêu cầu thanh toán chính thức bằng văn bản.
☐ Đã đánh giá khả năng thi hành án (tài sản, năng lực tài chính của bên nợ).
☐ Đã tính toán chi phí, thời gian tố tụng và khả năng thu hồi thực tế.
☐ Có phương án thương lượng trước khi khởi kiện.

Ghi chú thực tiễn:

Khởi kiện đúng thời điểm quan trọng hơn khởi kiện sớm. Trong nhiều trường hợp, dù bản án có hiệu lực pháp luật, doanh nghiệp vẫn không thu hồi được khoản nợ do bên nợ không còn tài sản hoặc tài sản không đủ để thi hành án.

4. DẤU HIỆU CẢNH BÁO DOANH NGHIỆP NÊN HÀNH ĐỘNG SỚM

☐ Khách hàng liên tục xin gia hạn nhưng không ký xác nhận bằng văn bản.
☐ Từ chối ký xác nhận công nợ.
☐ Thanh toán nhỏ giọt kéo dài.
☐ Thay đổi người đại diện pháp luật bất thường.
☐ Có dấu hiệu chuyển nhượng hoặc tẩu tán tài sản.

Khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu trên, doanh nghiệp nên rà soát ngay hồ sơ và đánh giá phương án xử lý phù hợp.

5. Ghi chú thực tiễn & Khuyến nghị từ Luật sư HT Legal VN

Qua thực tiễn xử lý tranh chấp hợp đồng và thu hồi nợ hợp pháp, chúng tôi nhận thấy phần lớn rủi ro không bắt nguồn từ việc “không đòi được nợ”, mà từ việc doanh nghiệp không thiết lập hệ thống kiểm soát ngay từ đầu.

Nhiều doanh nghiệp chỉ tìm đến luật sư khi khoản nợ đã kéo dài nhiều năm. Khi đó, vấn đề không còn đơn thuần là yêu cầu thanh toán, mà trở thành bài toán về:

• Nghĩa vụ chứng minh trước Tòa án;
• Thời hiệu khởi kiện;
• Giá trị pháp lý của chứng từ;
• Khả năng thi hành án thực tế;
• Chi phí và thời gian tố tụng so với khả năng thu hồi.

Thực tế cho thấy, có những trường hợp dù bản án có hiệu lực pháp luật nhưng việc thu hồi vẫn gặp khó khăn do bên nợ không còn tài sản hoặc tài sản đã được xử lý trước đó.

Vì vậy, quản lý công nợ cần được xem là một phần của hệ thống quản trị rủi ro pháp lý tổng thể, bao gồm:

• Kiểm soát pháp lý hợp đồng ngay từ giai đoạn ký kết;
• Theo dõi công nợ có hệ thống và đầy đủ chứng từ;
• Đánh giá sớm khả năng thu hồi thực tế;
• Lựa chọn thời điểm xử lý phù hợp (thương lượng hoặc khởi kiện).

Công ty Luật TNHH HT Legal VN hỗ trợ doanh nghiệp:

• Rà soát và chuẩn hóa hệ thống quản lý công nợ nội bộ;
• Tư vấn điều chỉnh hợp đồng và điều khoản thanh toán;
• Đề xuất phương án xử lý dựa trên khả năng thu hồi thực tế;
• Đại diện thương lượng, tố tụng và thi hành án khi cần thiết.

Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, thời điểm doanh nghiệp quyết định xử lý nợ có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hồi. Sự chậm trễ trong việc đánh giá và hành động có thể làm giảm đáng kể giá trị thực tế của khoản phải thu.

Quản lý công nợ hiệu quả không bắt đầu từ phiên tòa.
Nó bắt đầu từ cách doanh nghiệp thiết lập hệ thống kiểm soát rủi ro ngay từ giao dịch đầu tiên.

CÔNG TY LUẬT TNHH HT LEGAL VN

Đồng hành pháp lý – Chuyên sâu, hiệu quả, tín thác

HT Legal VN hân hạnh được đồng hành và cung cấp dịch vụ pháp lý cho Quý khách hàng theo địa chỉ sau:

Văn phòng TP. Hồ Chí Minh
• VP1: 12 Hẻm 602/37 Điện Biên Phủ, phường Thạnh Mỹ Tây, TP. Hồ Chí Minh
• VP2: 207B Nguyễn Phúc Chu, phường Tân Sơn, TP. Hồ Chí Minh

Văn phòng TP. Hà Nội
• VP3: 5 Ngách 252/115 phố Tây Sơn, phường Đống Đa, TP. Hà Nội

📧 Email: info@htlegalvn.com
📞 Hotline: 09 6161 4040 – 09 2222 4040